Univerzalno i aktuelno u “Vrlom novom svetu”

predavači: Ivan Damnjanović i Janko Vukotić

Kao treće u okviru ciklusa Distopijski književni klasici, 8. aprila 2016. godine u slušaonici 128 Filološkog fakulteta u Beogradu održano je predavanje pod nazivom „Univerzalno i aktuelno u Vrlom novom svetu“, posvećeno najpoznatijem romanu Oldosa Hakslija. Predavanje su zajedno održali Janko Vukotić, student četvrte godine na Katedri za opštu književnost i teoriju književnosti Filološkog fakulteta u Beogradu, i Ivan Damnjanović, apsolvent na istoj katedri i član Kluba 128.

Prvo je Janko Vukotić izvršio sveobuhvatnu analizu romana, pomnije se zadržavajući na onim elementima koji se mogu nazvati univerzalnim. U tom kontekstu, njegova teza je bila da Hakslijeva antiutopija prikazuje štetne posledice delovanja ekstremnih oblika levih ideologija jednako kao i desnih (u čemu je osnovna razlika između njega, s jedne strane, i Zamjatina i Orvela, sa druge). To je kontekstualizovao mnogim primerima iz romana, počevši od termina „svetska država”, preko pitanja seksualnih sloboda – gde imamo potpuno drugačiji pristup od Džordža Orvela (u 1984. Veliki brat strahuje od seksualnog čina, dok je ovde seks stimulisan) – do toga šta se dešava sa informacijama (ponovo, kod Orvela imamo cenzuru i manipulaciju, dok je kod Hakslija prisutna disperzija i kanalisanje ka trivijalnom). Nije propustio da pomene ni ‘somu’ – sintetičku drogu sa ekstatičnim dejstvom, svet genetskog inženjeringa, kao ni metode malverzacije u totalitarnom svetu romana.

Zatim je Ivan Damnjanović izložio nešto više o aktuelnosti Hakslija danas. Polazeći od iste pretpostavke kao i Vukotić, da Haksli uspešno dekonstruiše krajnje primene kako kapitalističkog tako i komunističkog društvenog sistema, on se ipak nešto više zadržao na elementima koji Hakslijev roman dovode u vezu sa kapitalizmom, imajući u vidu kontekst današnjice. U tom smislu, pošao je od semantičkog razgraničenja pojmova antiutopija i distopija, te je, izvevši tezu kako je savremeni neoliberalni kapitalizam u semantičkom smislu antiutopija, ukazao na savremenost Hakslijevog romana i na tom planu. Ostatak izlaganja posvetio je analizi nekolicine motiva u romanu u današnjem kontekstu, poput načina na koji se jedinke kod Hakslija „proizvode” i „oblikuju” (dovodeći to u vezu sa današnjom liberalizacijom visokog obrazovanja), zatim dominacije materijalnog (u čijem kontekstu je naveo primer hiperrealnog koncepta bioskopa), te oportunizma koji leži u osnovi kolonizacije.

Zainteresovanost publike ni ovoga puta nije bila mala, čemu svedoči i činjenica da je bilo vremena i za strastvenu diskusiju povodom poenti iznetih na predavanju.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *