Seminar “Šta je ideologija?”

organizatori: Andrea Jovanović (Kolektiv Gerusija), Stefan Tanasijević (Klub 128)

U periodu od marta do maja 2016. godine, Klub 128 je u prostorijama biblioteke „Vuk Karadžić“ (ogranak Biblioteke grada Beograda) organizovao seminar Šta je ideologija. Seminar je osmislila i njime rukovodila filozofkinja Andrea Jovanović, a učešće u seminaru uzelo je više od dvadesetoro ljudi, uglavnom studenata različitih (humanističkih) disciplina (opšta književnost i teorija književnosti, sociologija, filozofija, pravo, političke nauke itd), ali i poneki pravnik ili grafički dizajner.

Seminar je bio zamišljen kao problemski prikaz fenomena ideologije. Prve seminarske nedelje bile su posvećene ranim teoretičarima (i utemeljivačima teorije) ideologije, sa naglaskom na francuske prosvetitelje 18. veka. Nakon upoznavanja sa začecima teorije ideologije, prešlo se na prikazivanje radova i osnovnih teorijskih koncepata uticajnog italijanskog filozofa i sekretara Komunističke partije Italije – Antonija Gramšija.

 

Središnji deo seminara obuhvatao je proučavanje teorije ideologije koja se javlja u verovatno najpoznatijoj knjizi iz te oblasti – Marksovoj i Engelsovoj Nemačkoj ideologiji. U kontekstu ove teme, Jovanović je ukazala na bezgranično mnogo pogrešnih interpretacija koje su, vodeći se doslovce napisanim, bez kontekstualizacije i želje da se napisano pročita, ideologiju uglavnom svodile na „lažnu svest“, iako se ova sintagma zapravo ne javlja u pomenutoj knjizi. Marks je, prema njenim rečima, na umu imao potpuno drugi koncept dok je pisao Nemačku ideologiju. Naime, Marksova ideja pre je bila kritika ideologa tog doba – u prvom redu kritika nemačkih idealista, a zatim nastavljača fojerbahovskih sledbenika. Zatim se, nakon pročitanih Teza o Fojerbahu, prešlo na diskusiju o njima.

Naredne nedelje bile su posvećene Altiserovoj teoriji ideologije, odnosno teoriji o državnim ideološkim aparatima. Usledio je povratak onome što Altiser označava kao „zrelu fazu Marksovog stvaralaštva“, a to je teorija fetišizma, specifično Marksov koncept teorije ideologije u kapitalizmu.Nakon što se završilo sa „marksističkim strukturalizmom“, naredne nedelje problematizovale su se poststrukturalističke teorije ideologije, u prvom redu radovi Mišela Fukoa, u kojima ideologija prestaje biti „ideologija“ a pretapa se u diskurs, kada se i određena svojstva teorije ideologije gube u toj transformaciji.

Poslednje nedelje seminara govorilo se o načinu na koji je ideologija određujuća za pojedine discipline, u prvom redu istoriju (Moze) i nauku o književnosti (Moreti, Teri Iglton) i dogovoreno je da se, kao produkt seminara, napravi temat posvećen obrađivanim temama. Temat bi trebalo da sadrži autorske radove, prikaze i prevode nekih od tekstova koji su obrađivani na seminaru, a publici na našem govornom području relativno su nepoznati. Ubrzo se pristupilo podeli posla u vezi sa tematom, za koji su učesnici pokazali veliko interesovanje. Temat je trenutno u pripremi.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *